Tuesday, 28 November 2017

पहिल्या शाळेचे महाकठीण ऐतिहासिक कार्य

(सावित्रीमाई फुले यांचे प्रचंड कार्य: लेख-८)
=====================
मुलींसाठी शाळा काढणे हे त्यावेळी अत्यंत कठीण किवां अशक्यप्राय कार्य होते. स्त्रियांच्या शिक्षणाविषयी समाजात अनेक गैरसमज व अंधश्रद्धा पसरवल्या गेल्या होत्या. त्यामुळे त्या काळी मुलींसाठी शाळा काढणे हे अत्यंत कठीण काम होते. परंतु जोतीराव व सावित्रींमाईनी ते काम मोठ्या कौशल्याने व धैर्याने तडीस नेले होते.

सावित्रीमाईंचे शिक्षण

(सावित्रीमाई फुले यांचे प्रचंड कार्य: लेख-७)
==========================
सावित्रीबाईंना शिक्षणाची ओढ लहानपणापासूनच होती. लग्न होउन सासरी आल्यावर जोतीराव, सगुणाबाई इत्यादींच्या मुळे त्यांनी शिक्षणात भरारी घेतली. तसेच जन्मभर त्यांनी आपले शिक्षणाचे कार्य सतत सुरूच ठेवले होते.

जोती-सावित्रीला सगुणाबाईची साउली

(सावित्रीमाई फुले यांचे प्रचंड कार्य: लेख-६)
======================
सगुणाबाई या जोतीरावांच्या मावस बहीण होत. जोतीराव व सावित्रीबाई यांना घडविण्यात सगुणाबाईचा मोलाचा वाटा होता. सगुणाबाईविषयी सावित्रीबाई काव्यात्मकतेने लिहितात... "मूर्तिमंत जणु | विद्यादेवी || ऱ्हदयी आम्ही | तिला साठवी ||" 

Monday, 27 November 2017

जोतीसावित्री: एका वादळाला दुसऱ्या वादळाची सोबत...

(सावित्रीमाई फुले यांचे प्रचंड कार्य: लेख-५)
====================== 
त्या काळी मुलींची लग्ने साधारणपणे ६ वर्षांच्या आत तर मुलांची लग्ने १० वर्षांच्या आत होत असत. त्या मानाने सावित्रीबाईंचे लग्नाचे वय उलटून गेले होते. त्यांचे वय नऊ वर्षांचे होऊनही त्यांच्या वडिलांना कोणतेही स्थळ पसंत पडत नव्हते. त्यामुळे मुलीचे काय होणार याची चिंता लक्ष्मीबाईना लागली होती.

सावित्रीमाई लहानपणापासूनच अन्यायाच्या विरोधात

(सावित्रीमाई फुले यांचे प्रचंड कार्य: लेख-४)
======================
सावित्रीमाई यांचा जन्म सातारा जिल्ह्यातील खंडाळा तालुक्यातील नायगाव या गावी ३ जानेवारी १८३१ साली झाला. त्यांच्या वडिलांचे नाव खंडोजी नेवासे पाटील व आईचे नाव लक्ष्मीबाई होते. सावित्रीमाई या भावंडांत सर्वात मोठ्या होत्या. त्यांना सदूजी, सखाराम व श्रीपती ही तीन धाकटी भावंडे होती.

अंधार युगात क्रांतीज्योतीचा उदय

सावित्रीमाई फुले यांचे प्रचंड कार्य (लेख-३)
======================
१९ व्या शतकाच्या सुरुवातीला पुणे व आसपासच्या परिसरात पेशवाईने उच्छाद मांडला होता. जातीभेद, अंधश्रद्धा व सामन्यांचे अपरिमित शोषण यांनी कळस गाठला होता. खालच्या स्तरातील लोकांना अत्यंत हालहाल सहन करून वरिष्ठ जातींच्या दयेवर कसेतरी जगावे लागत होते.

सावित्रीमाई फुले यांचे प्रचंड कार्य

सावित्रीमाई फुले यांचे प्रचंड कार्य (लेख-२)
======================
सावित्रीमाई फुले या मुलींच्या शाळेतील पहिल्या शिक्षिका होत्या... इतकीच त्रोटक माहिती आपल्याला दिली जाते. परंतु त्यांचे शैक्षणिक, सामाजिक, साहित्यिक शैक्षणिक क्षेत्रातील योगदान विविधांगी आणि प्रचंड आहे. सावित्रीमाई फुले यांचे विविध क्षेत्रातील क्रांतिकारक योगदान या लेखात संक्षिप्त स्वरुपात देत आहे. या प्रत्येक मुद्द्यांविषयी क्रमाक्रमाने एकेक लेख सविस्तर याच ब्लॉग वर ...

क्रांतीयुगाची पायाभरणी करणारे फुले दाम्पत्य

सावित्रीमाई फुले यांचे प्रचंड कार्य (लेख-१)
======================
जोतीराव व सावित्रीबाई यांचे कार्य पायाभरणीचे, समाजाला पहिली चालना देणारे होते. म्हणून ते अतिकठीण होते. त्याला पराकोटीची मेहनत, अतोनात त्रास घ्यावा लागला होता. एकदा ते कार्य सुरु झाल्यावर त्या मार्गावरून जाणाऱ्या इतरांना मात्र तेवढा त्रास झाला नाही, तेवढी मेहनत घ्यावी लागली नाही. त्यांच्या वाटेवरून चालणाऱ्या आपणा सर्वाना अनेक गोष्टी त्यांच्या कष्ट व त्यागामुळे आयत्या व विनासायास मिळाल्या आहेत.

Thursday, 23 November 2017

मैत्रीभावानेचा उदात्त संदेश देणारी मार्गशीर्ष पौर्णिमा


सर्व पौर्णिमांप्रमाणे मार्गशीर्ष पौर्णिमा सुद्धा अत्यंत महत्त्वाची आहे. या दिवशी तथागत गौतम बुद्ध यांची राजा बिम्बिसार यांच्याशी झालेली सुप्रसिद्ध भेट धम्म प्रसाराच्या दृष्टीने क्रांतिकारक ठरली. या दिवशी मदांध झालेल्या नालागिरी हत्तीची शरणागती म्हणजे गौतम बुद्ध यांच्या मैत्रीमय व करुणामय व्यक्तित्वाची साक्ष होय. या दिवशी सम्राट अशोक यांची कन्या संघमित्रा यांनी श्रीलंकेतील अनुराधापुरम येथे बोधीवृक्षाची लागवड केली. या दिवसाचे सविस्तर महत्त्व पुढीलप्रमाणे...

Sunday, 5 November 2017

मोठ्या समस्या, साधे उपाय


एका दर्जेदार साबणाच्या कंपनीत नवीच समस्या निर्माण झाली. साबणाच्या दुकानदारांकडून गंभीर तक्रार आली. साबणाच्या मोठ्या खोक्यात पॅक केलेल्या साबणाचे काही डबे रिकामे असलेले आढळून येऊ लागले. कंपनी ग्राहकांशी चिटिंग करते, 144 साबणाच्या खोक्यात एक दोन छोट्या डब्यात साबणच ठेवत नाही, असे आरोप झाले. वास्तविकत: सर्व साबण आटोमॅटिक पद्धतीने पॅक केले जात. कोणी व्यक्ती मुद्दामहून बदमाशी करण्याची शक्यता नव्हती.